Pasterstwo wraca do centrum uwagi. Ważna decyzja rady powiatu

25 marca podczas XX Sesji Rady Powiatu Tatrzańskiego zapadła decyzja, która ma wymiar symboliczny, ale i praktyczny. Radni jednogłośnie przyjęli rezolucję ustanawiającą w powiecie Rok Pastwisk i Pasterzy. Tego samego dnia w holu Starostwa Powiatowego w Zakopanem otwarto wystawę „Pasterstwo jest krajobrazem gór”, prezentującą fotografie Jolanty Flach. Oba wydarzenia stały się oficjalnym początkiem obchodów Roku Pasterstwa na Podhalu.

Podczas sesji starosta tatrzański Andrzej Skupień podkreślił, że przyjęcie rezolucji to nie tylko gest, ale konkretne zobowiązanie samorządu. Zwrócił uwagę, że pasterstwo nie może być oceniane wyłącznie przez pryzmat ekonomii. Jak zaznaczył, trudno wyobrazić sobie Podhale bez owiec, oscypka i kultury pasterskiej, która od pokoleń stanowi fundament lokalnej tożsamości. W osobistym tonie przypomniał także rodzinne tradycje związane z wypasem na Kopieńcu.

Treść dokumentu przedstawił wiceprzewodniczący rady Janusz Pawlikowski, a pozytywną opinię komisji zaprezentował jej przewodniczący Stanisław Łukaszczyk. Rezolucja została przyjęta jednogłośnie, co podkreśla zgodność radnych w sprawie znaczenia pasterstwa dla regionu.

Kolejnym elementem inauguracji była wystawa fotografii Jolanty Flach, od lat dokumentującej życie pasterskie na Podhalu i w Tatrach. Ekspozycja pokazuje ludzi, miejsca i obrzędy związane z wypasem na przestrzeni ostatnich dwóch dekad. W otwarciu udział wzięli przedstawiciele władz powiatu, radni oraz zaproszeni goście. Wystawę można oglądać w godzinach pracy urzędu w siedzibie starostwa w Zakopanem.

Rok 2026 został ogłoszony przez Organizację Narodów Zjednoczonych Międzynarodowym Rokiem Pastwisk i Pasterzy. Inicjatywa ma zwrócić uwagę na znaczenie pasterstwa w skali globalnej, w tym jego rolę w ochronie bioróżnorodności, produkcji żywności i zachowaniu tradycji. Powiat Tatrzański włącza się w te działania, podkreślając, że lokalne dziedzictwo pasterskie jest nadal żywe i wymaga wsparcia.

Historia pasterstwa w Tatrach sięga XV wieku i związana jest z tradycją wołoską. Przed drugą wojną światową na tych terenach wypasano kilka tysięcy owiec, a tuż po jej zakończeniu liczba ta przekroczyła 20 tysięcy. Po utworzeniu Tatrzańskiego Parku Narodowego wypas stopniowo ograniczano, aż do jego całkowitego zaniechania. Dopiero w 1981 roku przywrócono tak zwany wypas kulturowy, który funkcjonuje do dziś. Obecnie w Tatrach działa sześciu baców, którzy wypasają około 1300 owiec.

Rezolucja przypomina, że pasterstwo to nie tylko produkcja serów, ale także bogata kultura obejmująca zwyczaje, obrzędy, gwarę i muzykę. Dokument odnosi się również do trudnej historii regionu, w tym wywłaszczeń z lat 1960–1980, które pozbawiły mieszkańców Podhala dostępu do tysięcy hektarów pastwisk. Wskazuje na potrzebę przywrócenia pamięci o dawnych właścicielach i podjęcia działań na rzecz dalszego rozwoju wypasu kulturowego.

W rezolucji zawarto także apel o stworzenie kompleksowego programu pasterskiego dla Karpat Polskich oraz o dalsze wspieranie tej formy gospodarowania w Tatrach. Dokument trafi do najważniejszych instytucji państwowych i regionalnych.