Budżet Obywatelski w Powiecie Nowotarskim. Pilotaż, który pokazał potencjał mieszkańców

Budżet Obywatelski Powiatu Nowotarskiego stał się jednym z pierwszych w regionie narzędzi realnego włączania mieszkańców w proces decydowania o wydatkach publicznych na poziomie powiatowym.

Program umożliwia zgłaszanie inicjatyw mieszczących się w zadaniach własnych samorządu i odpowiadających na konkretne potrzeby lokalnych społeczności. Jego celem nie jest wyłącznie finansowanie wydarzeń, lecz także budowanie odpowiedzialności obywatelskiej i wzmacnianie więzi społecznych.

W pilotażowej edycji zainteresowanie programem okazało się znaczące. Złożono 19 wniosków, z których po przejściu weryfikacji formalnej i merytorycznej do realizacji zakwalifikowano 16 projektów.

Dwa wnioski odrzucono z powodów regulaminowych, natomiast jeden nie doszedł do skutku z przyczyn niezależnych od organizatorów. Skala realizacji pokazuje, że przy odpowiednio skonstruowanych zasadach budżet obywatelski może być skutecznym narzędziem wsparcia inicjatyw oddolnych.

Największą grupę stanowiły projekty sportowe. Obejmowały one zarówno wydarzenia o charakterze widowiskowym, jak gale boksu czy turnieje piłkarskie, jak i inicjatywy skierowane do dzieci i młodzieży, promujące regularną aktywność fizyczną i pracę zespołową.

Ważnym elementem tych projektów była ich ogólnodostępność oraz lokalny charakter, który sprzyjał integracji mieszkańców różnych gmin powiatu.

Znaczącą rolę odegrały również projekty kulturalne, często silnie osadzone w regionalnej tradycji. Warsztaty kulinarne, festiwale tematyczne i konkursy dla kół gospodyń wiejskich nie tylko promowały lokalne dziedzictwo, lecz także wzmacniały współpracę między organizacjami społecznymi.

Wśród realizacji znalazły się także inicjatywy szkolne i edukacyjne, skierowane do rodzin oraz młodszych mieszkańców powiatu.

Trzecim istotnym obszarem były działania z zakresu zdrowia i bezpieczeństwa. Bezpłatne badania profilaktyczne, programy edukacyjne dla dzieci oraz projekty uczące podstaw pierwszej pomocy odpowiadały na konkretne potrzeby mieszkańców, szczególnie w kontekście profilaktyki zdrowotnej i zwiększania świadomości ratowniczej. Projekty te miały charakter praktyczny i długofalowy, wykraczający poza jednorazowe wydarzenia.

Samorząd zapowiedział kontynuację Budżetu Obywatelskiego w 2026 roku. Na realizację kolejnej edycji zabezpieczono 200 tysięcy złotych. Istotną nowością ma być uruchomienie dedykowanego portalu internetowego, który uprości proces zgłaszania projektów, głosowania oraz komunikacji z mieszkańcami. Doświadczenia z pilotażu mają posłużyć doprecyzowaniu procedur i dalszemu zwiększaniu przejrzystości całego mechanizmu.

Budżet Obywatelski w Powiecie Nowotarskim pokazuje, że nawet stosunkowo niewielkie środki, rozdysponowane w sposób partycypacyjny, mogą przynieść wymierne efekty społeczne.

Program stał się platformą współpracy mieszkańców, organizacji pozarządowych i samorządu, a jego dalszy rozwój będzie testem trwałości tego modelu na poziomie powiatowym.