Przez lata niszczała. Teraz Willa Krzywoń przejdzie remont za blisko 9 mln zł

Przez lata niszczała, choć jej historia sięga początków rabczańskiego uzdrowiska. Teraz przed Willą Krzywoń największa zmiana od dziesięcioleci. Rabka-Zdrój podpisała umowę na kompleksowy remont zabytku, a rachunek za same prace budowlane sięgnie blisko 9 milionów złotych. Gdy roboty się zakończą, za historyczną elewacją nie będzie już tylko odrestaurowanego wnętrza. Powstanie tam multimedialne centrum historii miasta.

Umowę z wykonawcą podpisano w poniedziałek, 7 września, w Urzędzie Miejskim. Prace wykona firma Robex-Bud, która ma czas do 20 grudnia 2027 roku.

To oznacza duży zakres robót w stosunkowo krótkim czasie, tym bardziej że chodzi o zabytek, przy którym w trakcie remontu mogą pojawić się niespodzianki wymagające kolejnych uzgodnień z konserwatorem.

Termin realizacji od dzisiaj, od podpisania umowy, do 20 grudnia 2027 roku, więc tempo absolutnie szalone – mówił podczas spotkania przedstawiciel zespołu realizującego projekt.

O tym, jak skomplikowane jest przedsięwzięcie, świadczy już sama dokumentacja. Burmistrz Rabki-Zdroju Leszek Świder podczas podpisywania umowy zwrócił uwagę na jej objętość.

Umowa ma ponad 60 stron bez załączników. Kiedyś mnie uczyli, że jak umowa przekracza cztery strony, to już jest niebezpieczne - żartował.

Zabytek pamiętający początki uzdrowiska

Historia Willi Krzywoń sięga drugiej połowy XIX wieku. Budynek powstał po 1864 roku i początkowo nosił nazwę „Pod Scholastyką”. Był częścią reprezentacyjnej zabudowy Zakładu Kąpielowego Juliana Zubrzyckiego.

O obiekcie wspominano już w „Opisie Zakładu Zdrojowego w Rabce” z 1869 roku. Z kolei przewodnik po uzdrowisku z 1888 roku podawał, że willa oferowała kuracjuszom 16 mieszkań obejmujących około 20 pokoi.

Z czasem zmieniała funkcje. Mieściła się tu cesarsko-królewska poczta, działająca w tym miejscu do 1929 roku, później Komisja Zdrojowa, a podczas niemieckiej okupacji Zarząd Gminy. Po wojnie budynek służył m.in. celom mieszkaniowym i instytucjonalnym.

Willa jest przykładem XIX-wiecznej architektury uzdrowiskowej w stylistyce szwajcarsko-tyrolskiej. Zachowały się m.in. konstrukcja szachulcowa, drewniane stropy i fragmenty polichromii. Obiekt znajduje się w rejestrze zabytków województwa małopolskiego.

Remont sięgnie od fundamentów po dach

Zakres prac daleko wykracza poza odnowienie elewacji. Plan zakłada m.in. wzmocnienie fundamentów i ścian piwnic, remont lub wymianę osłabionych drewnianych stropów, naprawę konstrukcji szachulcowej i kominów oraz wykonanie nowej klatki schodowej.

W budynku powstanie również szyb windowy, a winda połączy wszystkie kondygnacje. Remont obejmie dach, balkony, ganki, stolarkę, podłogi, tynki, kamieniarkę oraz elementy snycerskie i metalowe. Konserwatorzy zajmą się zachowanymi polichromiami, a tam, gdzie pozwolą na to wyniki badań, przewidziano rekonstrukcję historycznego wystroju.

Dawna Rabka opowiedziana nowymi środkami

Największa zmiana czeka jednak wnętrza. Po remoncie Willa Krzywoń ma stać się centrum historii Rabki-Zdroju. Zamiast klasycznej ekspozycji opartej głównie na gablotach zaplanowano projekcje, animacje, światło, dźwięk, hologramy, elementy sensoryczne i interaktywne stanowiska.

Już przy wejściu pojawi się instalacja nawiązująca do soli i solanki oraz początków uzdrowiska. Dalej zwiedzający mają przejść przez multimedialny „tunel czasu”, prezentujący kolejne etapy historii Rabki.

Jedną z przestrzeni zaplanowano jako dawny bar zdrojowy z autentycznym wyposażeniem pochodzącym z baru „U Lorenca i Wenca”. Na piętrze ma zostać odtworzona apteka wykorzystująca oryginalne wyposażenie dawnej Apteki pod Gwiazdą. Historię będzie tam przedstawiał hologram aptekarza, a otwieraniu szuflad mają towarzyszyć doświadczenia zapachowe.

W planach są również pokój kuracjusza, ekspozycja poświęcona dawnej modzie, kameralne „stare kino” oraz fotoplastykon zestawiający historyczne fotografie Rabki ze współczesnymi widokami tych samych miejsc.

Nie tylko dla turystów

Poddasze Willi Krzywoń ma służyć wystawom czasowym, warsztatom, spotkaniom, wernisażom, koncertom i niewielkim przedstawieniom. Z przestrzeni będą mogły korzystać również lokalne organizacje i grupy społeczne.

Nie tylko będzie dla turystów, ale będzie także dla was - podkreślano podczas spotkania.

Inwestycja jest częścią znacznie większego projektu „Źródła historii / Žriedla histórie”, realizowanego wspólnie przez Rabkę-Zdrój i słowacką gminę Plaveč w ramach programu Interreg Polska–Słowacja 2021–2027. Projekt zajął trzecie miejsce na liście rankingowej i znalazł się wśród sześciu wybranych do dofinansowania spośród ponad stu zgłoszeń.

Całe przedsięwzięcie ma wartość ponad 4,47 mln euro, a dofinansowanie przekracza 3,41 mln euro. Na część realizowaną przez Rabkę-Zdrój przypada ponad 2,5 mln euro.

Po słowackiej stronie inwestycja obejmuje średniowieczny zamek i wzgórze zamkowe w Plavču. Oba samorządy chcą, aby przedsięwzięcie nie zakończyło się na odnowieniu zabytków, ale stało się podstawą wspólnej oferty turystycznej.

Po podpisaniu umowy przedstawiciele Rabki-Zdroju i Plavča, wykonawca, miejscy radni, dyrektorzy rabczańskich placówek oraz przedstawiciele lokalnych stowarzyszeń odwiedzili Willę Krzywoń. Na miejscu mogli zobaczyć obecny stan budynku, który w ciągu kilkunastu miesięcy ma przejść gruntowną przemianę.